Το ρθρο του Σταβρα για τον Ικαριτικο χορ ψηφιοποιημνο κειμενογραφικ (Νομβριος 2011)

Εκτς απ την ανρτηση στο You Tube με σαρωμνες εικνες απ το περιοδικ «ΝΕΑ ΦΟΡΜΙΓΞ» του ρθρου  της 10 Σεπτεμβρου 1922 του Γεωργου Ν. Πουλιανο, σκπιμο θεωρθηκε να δοθε στο κοιν το διο ρθρο ψηφιοποιημνο επσης κειμενογραφικ:

Ο χορς της Ικαρας

(ταν) οι Ιταλο κατελμβανον τα λλα δωδεκνησα, η  Ικαρα επανεσττησε κατ των Τορκων και μετ τινας μχας συνλαβε την εκε Τουρκικν φρουρν και την απστειλε εις την Ανατολν.

Η επανστασις ατη εγνετο την 17η Ιουλου 1912 και εχρησμευσε τρπον τιν ως καλς οιωνς των κατπιν νικηφρων πολμων του θνους μας. Διετρησε δε ελεθερον πολτευμα υπ τον ττλον «Ελευθρα Ικαριακ Πολιτεα» επ 5 περπου μνας, οπτε απεσταλμνοι αυτς λθον προς την μητρα Ελλδα και εζτησαν την νωσιν μετ’ αυτς, τις και εγνετο αμσως τη 3η Νοεμβρου του αυτο τους.

Επ τη ευκαιρα της δημομιεσεως του γνησου τοπικο χορο της Ικαρας, περιγρφω τοτον εν συντομα.

Ο Ικαριακς χορς ενε αρχαος ελληνικς χορς, διασωθες ακραιος κατ παρδοσιν μχρι της σμερον.

Ως γνωστν οι ελληνικο χορο χουσι τρα στοιχεα, τοι το σμα, το μλος και τον ρυθμν. Δυστυχς μως ο Ικαριακς χορς στερεται του σματος. Τοτο αποδοτον εις την δουλεαν των Τορκων, κατ την οποαν οι κτοικοι δεν θα ηδναντο να εκφρζωσιν ελευθρως το εθνικν αυτν ασθημα, πως εκφρζεται τοτο εις τους λλους ελληνικος χορος δια του σματος.

Το μλος του χορο τοτου ανγεται εις τον φσει ελληνικν τρπον, τον Δριον, και εκφρζεται δια της πενταχρδου  λρας, (Νη, πα, Βου, Γα, Δι, Κε με βσιν και κατληξιν του φθγγου πα).

Ο ρυθμς του χορο

Ο Ικαριακς χορς εναι κκλιος και αποτελεται απ ξ πατματα, ως εμφανονται και καθορζονται τατα δια των αριθμν, χορεεται δε εις λην την νσον γενικς, εις λας τας πανηγρεις, τας εορτς, εις την Λαμπρν, εις τους γμους και λοιπς διασκεδσεις. Διαιρεται εις δο μρη, εις την εισαγωγν και τον κυρως χρον. Και κατ μεν την εισαγωγν ο χορς ρχεται δια σιγανν βημτων, απ δε του κυρως χορο αρχζουσι ταχτερα και ζωηρτερα και με επιδεικτικτερα βματα.

Και επειδ ανφερα, τι  χορεεται και εις τας πανηγρεις, ας μοι επιτραπ να εκθσω εν ολγοις πως γνονται αται εν τη νσω μας κατ’ αρχααν συνθειαν.

ταν μα εκκλησα εορτζη, οι επτροποι της εορταζοσης εκκλησας προμηθεονται 30 – 60 τργους και κριος, αναλγως της συρρος των προσκυνητν (εναι σημειωτον οι Ικριοι πολ φιλορτοι), τους οποους σφζουσι και βρζουσι κατ μεγλα τεμχια εντς 4 – 6 λεβτων πλησον της Εκκλησας κατ αρχααν συνθειαν. ρτους και ονον συνεισφρουσιν οι ενορται της εορταζοσης εκκλησας, αυτ ατη εν ευπορ.

Μετ το τλος της λειτουργας παντες οι προσκυνητα πορεονται προς το μρος εκενο, που ευρσκονται πλον σωρηδν τα βρασμνα κρατα, οι ρτοι παραπλερως και ο συναχθες ονος εντς πθων.

Η διανομ εις τους προσκυνητς γνεται ως εξς. καστος προσκυνητς θα πληρση ωρισμνον ποσν χρημτων και θα λβη παρ της Επιτροπς να ρτον ολκληρον, βρους μις οκς περπου, και ωρισμνον ποσν βραστο κρατος εις τεμχια, τα οποα λα ομο (ρτος, κρας και ονος) ονομζονται «Πρθεσις». Εις ορζεται ως γραμματες της Εκκλησας, καθμενος εκε πλησον, ο οποος γρφει εις «τευτριον» πντας τους αγορζοντας «Πρθεσιν» και τους οποους ο εφημριος της Εκκλησας μνημονεει κατπιν εν τη θεα λειτουργα κατ την Μεγλην Εσοδον, λγων «και υπρ των προθεσαρων» κλπ.

Οι πτωχτεροι δεν αγορζουσιν ολκληρον «πρθεσιν», αλλ’ ημσειαν, τοι το μισυ του ρτου και ανλογον κρας. Οτοι μως οτε γρφονται οτε μνημονεονται ως «προθεσαροι».

Εις παντας γενικς τους προσκυνητς διανμεται ο ονος και ο ζωμς δωρεν παρ της Εκκλησας εις πινκια και δοχεα αυτς.

Η Εκκλησα προηγουμνως θα χη ετοιμση πρχειρον κοινν τρπεζαν εκ σανδων, εστρωμνην επ του εδφους και στηριζομνην επ δο λθων εις τα κρα. Ως καθσματα χρησιμοποιοσι συνθως λθους.

παντες οι προσκυνητα κθηνται κατ σειρν και τργουσιν. Υπηρετονται δε παρ’ ενοριτν της εορταζοσης Εκκλησας, διοριζομνων αμισθε υπ της Επιτροπς. Και λλος μεν φρει προς τους εσθοντας ζωμν, λλος δ’ ονον, σον αν θελση, καστος προσκυνητς.

Μετ το φαγητν δονται διφορα σματα, (κυρως ανατολκ), τινα συνοδεονται υπ εγχωρων οργνων, ως η τρχορδος λρα και ο σκαυλος, ο καλομενος τοπικς «τσαμπουνοφυλκα». Ακολοθως ρχεται ο χορς.

Ο χορς

Εις τον χορν λαμβνουσι μρος οι βουλμενοι εκ των προσκυνητν, νοι, ναι, νδρες, γυνακες και γηραλοι ειστι. Κατ συνθειαν μως πρτον χορεουσιν οι νδρες. Εξ λων αυτν ες θα σρη τον χορν, πντες δε οι λλοι χορεοντες ακολουθοσι με μεγλην προσοχν τα βματα του σροντος τον χορν, φροντζοντες να χορεωσι πντες ομοιμρφως.

Κατ τον χορν οι νδρες θτουσι τας χερας των ο ες επ του μου του λλου. Μνον ο σρων τον χορν χει ελευθραν την δεξιν, να φρη εις επαφν τον αντχειρα μετ του μεσαου δακτλου παργεται δ’ οτω κρτος τις των δακτλων ρυθμικς, επ των τριν πρτων πατημτων του χορο, ενς κτπου αναλογοντος εις καστον πτημα. Τα υπλοιπα τρα πατματα μνουσιν εν σιωπ.

ταν παργηται ο χος των δακτλων της δεξις χειρς, ατη εναι υψωμνη προς τα πλγια και δεξι. Ο σρων τον χορν διατηρε ατην υψωμνην εις δο και τρεις περιδους χορευτικς  των ξ βημτων. Μετ τοτο θτει αυτν επ της ισχος, δθεν ως να αναπαυθ, και με τους δακτλους προς τα πισθεν.

Ο λυριστς, ο παζων τον σκαυλον, σταται σωθεν του χορο με μτωπον προς τον σροντα τον χορν και παρακολουθε αυτν, προσχων εις τον ρυθμν του μλους. ταν δε ο σρων τον χορν κουρασθ, ττε αναλαμβνει ο δετερος, ο δε πρτος μεταβανει εις το λλο κρον του χορο, (το οποον λγεται και πταλα) και αναπαεται, αποχωρν του χορο. ταν αποκμη και ο δετερος, ττε ρχεται ο τρτος και οτω καθεξς.

ταν χορεωσι μναι των αι γυνακες, η μα εξ αυτν θα σρη τον χορν. Κρατονται δε αται με τας χερας σταυροειδς μπροσθεν, οτως στε η μεν δεξι χειρ της συροσης τον χορν κρατε την δεξιν της τρτης και οτω καθεξς. Κποτε η δεξι της πρτης αφνεται ελευθρα, την οποαν υψνουσα ατη προς τα δεξι και ολγον πλαγως περιστρφει αυτν, κρατοσα λευκν μανδλιον και δδουσα τρπον τιν περισσοτραν τνωσιν εις τον χορν. Κατπιν θτει τατην επ της ισχος, πως και ο ανρ. Την ραν καθ’ ν η δεξι χερ της πρτης εναι ελευθρα η δευτρα κρατε αυτν εκ του ενδματος.

Ο λυριστς

Ο λυριστς εναι ο δδων τον ρυθμν, την ζων του χορο. Οτος λαμβνει θσιν, ως επομεν, σωθεν του χορο και με μτωπον προς τον σροντα τον χορν και παρακολουθε αυτν με πλγια βματα προς τα αριστερ.Κατ’ αρχς θα εκτελσει την εισαγωγν του χορο 4κις και 5κις, ως του παντες οι χορευτα εξοικειωθσι προς  τον ρυθμν, αρχζοντες κατ πρτον τους βηματισμος ησχως και ομαλς.

ταν δε ο λυριστς αρχση τον κυρως χορν, ττε οι χορευτα αρχζουσι τα βματα πολ ζωηρτερον και ολγον πηδηκτ. Κατ τον αυτν τρπον χορεουσιν και αι γυνακες. Ο λυριστς μως, να μη κουρζηται παζων και παρακολουθν τον χορν καθ’ λας τας ρας, κθηται κατπιν εν τω μσω του κκλου.

Οτος εναι ο αρχαος χορς της ιδιαιτρας μου πατρδος Ικαρας, ο γνσιος. Τελευταως μως εδημιουργθηκαν παρ νεωτρων τινν Ικαρων λυριστν και νων χορευτν λλαι μελωδικα γραμμα εν μρει, ως και πρσθετα τιν βματα, τα οποα ουδλως σχετζονται με τον αρχαον γνσιον χορν.

Τον υπ’ εμο δημοσιευμενον Ικαριακν χορν γραψε και κατστρωσεν εις βματα ο κ. Γ. Παπαγαρουφλης, κατ το παξιμον του διασμου λυριστο κ. Ιωννου Αμοργινο.

Παρακαλν να δεχθτε την διαβεβαωσιν του προς υμς βαθυττου σεβασμο μου, διατελ μετ τιμς ο μαθητς σας,

Γεργιος Ν. Πουλιανς, Εν Ικαρα τη 10η Σεπτεμβρου 1922

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ